4 Poverty traps

 

แหล่งข้อมูล 1 แห่ง·13 ธ.ค. 2025     

 

แหล่งข้อมูลนี้ถ่ายทอดทัศนคติของ ชาร์ลี มังเกอร์ เกี่ยวกับหลักการสร้างความมั่งคั่งผ่านการ ปฏิเสธค่านิยมบริโภคนิยม ที่ฟุ่มเฟือยและไร้สาระ โดยเขาระบุถึง "ภาษีความจน" 4 ประการที่ควรหลีกเลี่ยง ได้แก่ การซื้อของเพื่อโอ้อวดหน้าตา การหลงระเริงกับไลฟ์สไตล์หรูหราจอมปลอม การจ่ายเงินให้คอร์สเรียนรวยลัด และการเข้าสังคมที่ไร้คุณภาพ มังเกอร์เน้นย้ำว่าความรวยที่แท้จริงไม่ได้วัดจากสิ่งที่แสดงให้คนอื่นเห็น แต่เกิดจาก วินัยในการออม และการสะสมสินทรัพย์ที่ก่อให้เกิดดอกเบี้ยทบต้นเพื่อสร้าง อิสรภาพในการใช้ชีวิต เขาชี้ให้เห็นว่าการมีอำนาจในการเลือกและไม่ต้องตกเป็นทาสของความต้องการทางวัตถุคือความสุขที่ยั่งยืนกว่าภาพลักษณ์ภายนอก สรุปสั้น ๆ คือการ ลดความปรารถนา และใช้เหตุผลในการบริหารเงินคือหนทางสู่ความมั่งคั่งและเสรีภาพอย่างแท้จริงในระยะยาว

 

คนรวยไม่เคยจ่าย! ชาร์ลี มังเกอร์ชี้เป้า 4 สิ่งสิ้นเปลืองที่ทำให้คุณจนลง แต่คนส่วนใหญ่กลับซื้อ

https://www.youtube.com/watch?v=3ILcWgIRN7o 

 

 

 บทความนี้ถ่ายทอดปรัชญาการใช้ชีวิตของ ชาร์ลี มังเกอร์ ที่เน้นย้ำเรื่อง การครองตนอย่างเรียบง่าย และการหลีกเลี่ยง กับดักบริโภคนิยม 4 ประการ ได้แก่ การซื้อของเพื่ออวดฐานะ ไลฟ์สไตล์หรูหราจอมปลอม คอร์สเรียนรวยลัด และสังคมที่ไร้คุณภาพ โดยเขามองว่าค่าใช้จ่ายเหล่านี้คือ ภาษีความจน ที่คอยกัดกร่อนความมั่งคั่งและสติปัญญาของคนส่วนใหญ่ มังเกอร์ชี้ให้เห็นว่าความรวยที่แท้จริงไม่ได้วัดจากสิ่งที่แสดงออกภายนอก แต่คือ อิสรภาพในการเลือก และการมีเงินสะสมที่เพิ่มพูนผ่าน พลังของดอกเบี้ยทบต้น เพื่อความมั่นคงในระยะยาว สุดท้ายเป้าหมายสูงสุดของคำสอนนี้คือการกระตุ้นให้ผู้ฟังสร้าง เกราะป้องกันทางจิตวิญญาณ โดยการลดความปรารถนาฟุ้งเฟ้อลง เพื่อเปลี่ยนทรัพย์สินให้กลายเป็นเครื่องมือสู่ความสุขที่สงบและยั่งยืนอย่างแท้จริง

 

 

 ภาษีความจน 4 ประเภทตามมุมมองของมังเกอร์มีอะไรบ้าง?

ชาร์ลี มังเกอร์ เรียกค่าใช้จ่ายที่คนส่วนใหญ่มักจะเสียไปกับสิ่งของที่ไม่จำเป็นและบั่นทอนความมั่งคั่งว่า "ภาษีความจน" (Poverty Taxes) ซึ่งเขาระบุไว้ 4 ประเภทหลักดังนี้ครับ:

1. ภาษีแห่งหน้าตา (การบริโภคเพื่อโอ้อวด): เป็นภาษีที่มังเกอร์มองว่า แพงที่สุดและโง่ที่สุด คือการใช้เงินไปกับของแบรนด์เนม รถหรู หรือสิ่งของฟุ่มเฟือยเพียงเพื่อต้องการ "ส่งสัญญาณ" ให้คนอื่นเห็นว่าตนเองประสบความสำเร็จหรือร่ำรวย มังเกอร์ชี้ให้เห็นว่าเมื่อคุณซื้อของเหล่านี้ คุณไม่ได้รวยขึ้นแต่กำลังจนลง เพราะมูลค่าของมันจะเสื่อมถอยลงเรื่อย ๆ ต่างจากเงินในบัญชีหรือสินทรัพย์ที่สร้างดอกผล
2. ภาษีไลฟ์สไตล์ (วิถีชีวิตหรูหราจอมปลอม): คือการใช้เงินไปกับสิ่งที่อ้างว่าเป็นการ "รักตัวเอง" หรือ "ยกระดับคุณภาพชีวิต" ตามกระแสโซเชียลมีเดีย เช่น กาแฟราคาแพงทุกเช้า มื้ออาหารหรูหราในวันหยุด หรือการสมัครสมาชิกฟิตเนสราคาแพงแต่ไม่ได้ไปใช้ มังเกอร์มองว่าสิ่งเหล่านี้คือกับดักบริโภคนิยมที่ทำให้คนสูญเสียความสามารถในการมีความสุขกับสิ่งที่เรียบง่าย และเป็นการสูญเสียเงินจำนวนเล็กน้อยที่เมื่อรวมกันแล้วอาจเป็นเงินมหาศาลในอนาคตหากนำไปลงทุน
3. ภาษีค่าโง่ (คอร์สเรียนรวยลัดราคาแพง): ในยุคที่ผู้คนมีความวิตก กังวล มักจะมี "กูรู" ออกมาขายคอร์สเรียนที่สัญญาว่าจะทำให้รวยเร็วหรือประสบความสำเร็จได้ในเวลาอันสั้น มังเกอร์มองว่านี่คือการขายภาพลวงตาเพื่อรักษาความวิตกกังวล เพราะปัญญาที่แท้จริงไม่มีทางลัด เขาแนะนำว่าการอ่านหนังสือคลาสสิกหรือชีวประวัติบุคคลสำคัญที่มีราคาเพียงไม่กี่ร้อยบาทนั้นคุ้มค่ากว่าการจ่ายเงินหลักหมื่นให้คนเหล่านี้
4. ภาษีความสุขขยะ (กิจกรรมทางสังคมคุณภาพต่ำ): หมายถึงการเสียเงินและเวลาไปกับการเข้าสังคมที่ไม่มีประสิทธิภาพ เช่น การไปงานเลี้ยง ดื่มเหล้า ชนแก้ว เพียงเพื่อหวังจะสร้างคอนเนคชั่น มังเกอร์กล่าวว่าเครือข่ายที่แท้จริงขึ้นอยู่กับว่า "คุณเป็นใคร" และมีคุณค่าแค่ไหน ไม่ใช่ "คุณรู้จักใคร" นอกจากนี้ยังรวมถึงการหาความสุขระยะสั้นที่ให้โดปามีนราคาถูก เช่น การพนัน หรือสถานบันเทิง ซึ่งนอกจากจะทำให้กระเป๋าเงินว่างเปล่าแล้ว ยังทำลายจิตวิญญาณและเวลาที่ควรนำไปใช้พัฒนาตนเองด้วย

มังเกอร์เชื่อว่าหากเราสามารถหลีกเลี่ยงภาษีทั้ง 4 อย่างนี้ได้ เราจะมี "ทางเลือก" ในชีวิตมากขึ้น ไม่ต้องทนทำงานที่เกลียด และมีอิสรภาพที่แท้จริงทั้งทางการเงินและจิตวิญญาณ

 

 ยกตัวอย่างความสุขคุณภาพสูงที่ไม่ต้องใช้เงินให้หน่อย

ชาร์ลี มังเกอร์ ได้เสนอแนะตัวอย่างของ ความสุขคุณภาพสูง ที่เรียบง่าย มั่นคง และแทบไม่ต้องเสียเงินไว้หลายประการ เพื่อให้เราหลุดพ้นจากกับดักบริโภคนิยม ดังนี้ครับ:

• การอ่านหนังสือและการหาความรู้: มังเกอร์กล่าวว่างานอดิเรกที่เขาโปรดปรานที่สุดคือ การอ่านหนังสือ ไม่ว่าจะเป็นหนังสือดี ๆ สักเล่ม หนังสือคลาสสิก หรือชีวประวัติบุคคลสำคัญ ซึ่งช่วยให้เราได้สื่อสารกับสมองที่ฉลาดที่สุดในประวัติศาสตร์ด้วยราคาที่ถูกมาก การอ่านจนจบจะนำมาซึ่งความอิ่มเอมใจและแรงบันดาลใจที่ยั่งยืน
• กิจกรรมเพื่อสุขภาพที่เรียบง่าย: ความลับในการดูแลสุขภาพของมังเกอร์ในวัย 90 กว่าปี คือ การเดินเล่นทุกวัน ท่ามกลางแสงแดด ซึ่งไม่ต้องใช้เงินเลย รวมถึงการกินอย่างพอประมาณ และไม่ใช้งานร่างกายหนักเกินไป
• ความประณีตในการใช้ชีวิตพื้นฐาน: ความประณีตที่แท้จริงไม่ใช่การซื้อของแพง แต่คือความรู้สึกของการควบคุมชีวิตได้ เช่น การรักษาบ้านให้สะอาด และการที่ ทำอาหารเพื่อสุขภาพให้ตัวเอง
• ความสัมพันธ์ที่มีคุณภาพ: การใช้เวลากับ ครอบครัว และเพื่อนที่จริงใจ มิตรภาพที่แท้จริงอาศัยค่านิยมร่วมกันและการชื่นชมในสติปัญญาของกันและกัน โดยไม่ต้องใช้เงินเลี้ยงดูหรือให้ของขวัญราคาแพงเพื่อรักษาความสัมพันธ์
• การพัฒนาปัญญาและความคิด: ความสุขที่แท้จริงยังมาจากความรู้สึกประสบความสำเร็จหลังจาก แก้ปัญหาได้ การใช้เวลาไปกับการคิดและการอยู่กับตัวเองเพื่อทบทวนสิ่งต่าง ๆ รวมถึงการเรียนรู้ที่จะ เพลิดเพลินกับความสันโดษ
• การเห็นความมั่งคั่งเติบโต: ความพึงพอใจที่ลึกซึ้งอย่างหนึ่งคือการได้เห็น ยอดเงินในบัญชีหรือสินทรัพย์ค่อย ๆ เติบโตขึ้น จากการมีวินัยและการลงทุน ซึ่งให้ความรู้สึกปลอดภัยและเป็นอิสระมากกว่าการใส่ของแบรนด์เนมเพื่อโอ้อวด

มังเกอร์สรุปว่าความสุขที่แท้จริงควรจะ สงบและยั่งยืน และการลดความปรารถนาในสิ่งของนอกกายจะช่วยให้เรามี "ทางเลือก" ในชีวิต ซึ่งเป็นสิ่งที่มีค่ามากกว่าความหรูหราใด ๆ

 

ทำไมมังเกอร์ถึงบอกว่าความสันโดษก็นำมาซึ่งความสุขได้

มังเกอร์มองว่า ความสันโดษ (Solitude) ไม่ใช่เพียงการอยู่ลำพัง แต่คือสภาวะทางจิตใจที่เข้มแข็ง ซึ่งนำมาซึ่งความสุขและอำนาจในการควบคุมชีวิต โดยมีเหตุผลสำคัญดังนี้ครับ:

• การมีพลังที่แข็งแกร่งจากการไม่ต้องพิสูจน์ตัวเอง: มังเกอร์กล่าวว่าเมื่อเราเรียนรู้ที่จะเพลิดเพลินกับความสันโดษได้ เราจะก้าวข้ามความต้องการที่จะ "พิสูจน์การมีอยู่ของตนเอง" ต่อหน้าผู้อื่น เราจะไม่ต้องตกเป็นเหยื่อของ "ภาษีแห่งหน้าตา" ที่ต้องคอยซื้อของหรูหรามาเพื่อส่งสัญญาณให้คนอื่นเห็นว่าเราประสบความสำเร็จ เมื่อเราไม่ต้องการสิ่งเร้าภายนอกหรือคำชื่นชมจากใครมาทำให้ประสาทของเราชาชิน เราจะมีพลังภายในที่แข็งแกร่งอย่างมาก
• โอกาสในการสร้าง "คูเมือง" ให้ชีวิต: ความสันโดษช่วยให้เรามีเวลาและเงินที่ประหยัดได้จากการไม่ไปเข้าสังคมที่ไม่มีคุณภาพ มังเกอร์แนะนำให้นำทรัพยากรเหล่านี้ไปใช้กับสิ่งที่สำคัญอย่างแท้จริง เช่น การขัดเกลาทักษะ การสร้างสินทรัพย์ และการสร้าง "คูเมือง" (Moat) หรือปราการป้องกันชีวิตที่แท้จริงให้กับตัวเอง
• เป็นบ่อเกิดของความสุขคุณภาพสูง: มังเกอร์แยกแยะระหว่าง "ความสุขขยะ" (โดปามีนราคาถูกจากการดื่มหรือพนัน) กับ "ความสุขคุณภาพสูง" ซึ่งความสุขที่แท้จริงสำหรับเขานั้นเรียบง่าย สงบ และยั่งยืน เช่น การอ่านหนังสือดี ๆ สักเล่มจนจบ หรือการใช้เวลาคิดทบทวนสิ่งต่าง ๆ ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้มักเกิดขึ้นในความสันโดษและแทบไม่ต้องใช้เงินเลย
• การได้รับอิสรภาพจากการถูกควบคุม: แก่นแท้ของความมั่งคั่งในมุมมองของมังเกอร์คือการมี "เวลาที่ไม่ได้ถูกควบคุมโดยผู้อื่น" ความสันโดษคือรูปธรรมของการเลือกที่จะไม่วิ่งตามกระแสบริโภคนิยมหรือความคาดหวังของสังคม ทำให้เรามี "ทางเลือก" ในการใช้ชีวิตตามจังหวะของตัวเอง ไม่ต้องทนทำงานที่เกลียดเพียงเพื่อหาเงินมาจ่ายค่าหน้าตา

มังเกอร์สรุปว่าในขณะที่คนอื่นกำลังวุ่นวายกับการอวดรถใหม่หรือเช็คอินตามรอยคนดัง การเลือกที่จะ "อ่านหนังสืออย่างเงียบ ๆ" และขัดเกลาตัวเองอย่างอดทน แม้จะดูเป็นเรื่องโง่และน่าเบื่อในสายตาคนอื่น แต่สิ่งนี้คือ ทางลัดสู่อิสรภาพที่แท้จริง

 การสร้างคูเมืองให้ชีวิตตามแบบมังเกอร์ทำได้อย่างไรบ้าง

การสร้าง "คูเมืองให้ชีวิต" (Life's Moat) ตามแนวทางของชาร์ลี มังเกอร์ ไม่ได้หมายถึงการสร้างกำแพงหรือซื้อทรัพย์สินเพื่อโอ้อวด แต่คือการสร้าง "เกราะคุ้มกัน" ที่แข็งแกร่งเพื่อให้เรามีอิสรภาพและสามารถเผชิญกับโลกที่โหดร้ายได้อย่างผู้ชนะ, โดยสามารถทำได้ผ่านแนวทางหลักดังนี้ครับ:

1. การสร้างคูเมืองทางการเงิน (Financial Moat).

• เปลี่ยนเงินให้เป็น "ทหาร" และสินทรัพย์: แทนที่จะเสียเงินไปกับ "ภาษีความจน" (เช่น ภาษีแห่งหน้าตาหรือไลฟ์สไตล์) มังเกอร์แนะนำให้เก็บเงินก้อนนั้นไว้แล้วนำไปลงทุนในตลาดหุ้นหรือสินทรัพย์ที่จับต้องได้ เพื่อให้เงินทำงานแทนเราและสร้างดอกเบี้ยทบต้น,,
• สร้าง "ทางเลือก" (Options): คูเมืองทางการเงินที่แท้จริงคือการมีเงินออมที่มากพอจนทำให้เรามี "ทางเลือก" เช่น สามารถลาออกจากงานที่เกลียดได้ทุกเมื่อ หรือสามารถนอนหลับได้อย่างสงบในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจโดยไม่ต้องกังวลเรื่องหนี้สิน

2. การสร้างคูเมืองทางปัญญา (Intellectual Moat)

• ขัดเกลาทักษะและความสามารถหลัก: มังเกอร์เน้นย้ำเรื่องการนำเวลาที่ประหยัดได้จากการไม่เข้าสังคมที่ไร้สาระ มาใช้ในการพัฒนาทักษะของตนเองให้เก่งขึ้นจนเป็นที่ต้องการของผู้อื่น,
• การเป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิต: การอ่านหนังสือคลาสสิกหรือชีวประวัติบุคคลสำคัญด้วยราคาเพียงไม่กี่สิบบาท คือการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด เพราะช่วยให้เราได้สื่อสารกับสมองที่ฉลาดที่สุดในประวัติศาสตร์และสร้างระบบความคิดที่เป็นอิสระ ไม่ถูกใครจูงใจได้ง่าย,,,

3. การสร้างคูเมืองทางจิตวิญญาณและสังคม (Spiritual & Social Moat)

• เน้นความสัมพันธ์ที่มีคุณภาพสูง: คูเมืองในแง่ความสัมพันธ์ไม่ใช่การมีคอนเนคชั่นเยอะ ๆ แต่คือการมีเพื่อนที่จริงใจและมีค่านิยมร่วมกัน ซึ่งความสัมพันธ์แบบนี้ไม่จำเป็นต้องใช้เงินซื้อ แต่ใช้ "คุณค่า" ในตัวเราเป็นตัวดึงดูด,,
• การฝึกฝนความสันโดษ: เมื่อเราสามารถมีความสุขได้ด้วยตัวเองโดยไม่ต้องอาศัยสิ่งกระตุ้นภายนอกหรือคำชื่นชมจากผู้อื่น เราจะมีพลังที่แข็งแกร่งและไม่ต้องตกเป็นเหยื่อของลัทธิบริโภคนิยม,

สรุปคือ การสร้างคูเมืองตามแบบมังเกอร์คือการ "มีพันธนาการน้อยลง แต่มีทางเลือกมากขึ้น" โดยใช้เงินและเวลาที่ประหยัดได้จากการเลิกใช้จ่ายโง่ ๆ มาสร้างเป็นเกราะคุ้มกันศักดิ์ศรีและสนับสนุนความฝันของตนเองในระยะยาวนั่นเองครับ,

 

การมีอิสรภาพทางจิตวิญญาณช่วยเสริมความแข็งแกร่งให้คูเมืองอย่างไร

  

การมี อิสรภาพทางจิตวิญญาณ ตามมุมมองของชาร์ลี มังเกอร์ คือสภาวะที่เราไม่ถูกครอบงำโดยลัทธิบริโภคนิยม มีความปรารถนาและพันธนาการในชีวิตน้อยลง, ซึ่งสิ่งนี้ช่วยเสริมความแข็งแกร่งให้ "คูเมืองของชีวิต" (Life's Moat) ในมิติต่าง ๆ ดังนี้ครับ:

• สร้างปราการป้องกันการสูญเสียทรัพยากร: เมื่อคุณมีอิสรภาพทางจิตวิญญาณ คุณจะหยุดจ่าย "ภาษีความจน" ทั้ง 4 ประเภท (หน้าตา, ไลฟ์สไตล์, ค่าโง่, และความสุขขยะ), การไม่ต้องวิ่งตามกระแสสังคมทำให้คุณสามารถอุด "รูรั่ว" ของความมั่งคั่งได้ และเปลี่ยนเงินเหล่านั้นให้กลายเป็น "ทหาร" ไปรบในสมรภูมิการลงทุนเพื่อสร้างคูเมืองทางการเงินที่แข็งแกร่งแทน
• เพิ่มอำนาจของ "ทางเลือก" (Options): มังเกอร์เน้นย้ำว่าอิสรภาพที่แท้จริงคือการมี "ทางเลือก" เมื่อจิตวิญญาณของคุณเป็นอิสระจากการพิสูจน์ตัวเองผ่านสิ่งของ คุณจะไม่จำเป็นต้องทนทำงานที่เกลียดเพียงเพื่อหาเงินมาจ่ายค่าหน้าตา คูเมืองของคุณจึงแข็งแกร่งพอที่จะทำให้คุณสามารถ "ลาออกได้ทุกเมื่อ" หรือ "นอนหลับได้อย่างสงบ" แม้ในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจ เพราะคุณไม่มีหนี้สินจากการบริโภคเกินตัว
• เสริมสร้างคูเมืองทางปัญญาที่ยั่งยืน: อิสรภาพทางจิตวิญญาณช่วยให้คุณมีความสามารถในการ "คิดอย่างอิสระ" คุณจะไม่ตกเป็นเหยื่อของกูรูที่ขายความว่องไวหรือความวิตกกังวล, แต่จะเลือกขัดเกลาตัวเองผ่านความสันโดษและการอ่านหนังสือ ซึ่งเป็นการสร้างคูเมืองที่คนอื่นเลียนแบบได้ยาก,
• สร้างความมั่งคั่งที่ "มองไม่เห็น" แต่ทรงพลัง: มังเกอร์มองว่าการเห็นยอดเงินในบัญชีเติบโตขึ้นในฐานะ "เศรษฐีที่มองไม่เห็น" นั้นดีกว่าความยากจนที่เห็นได้ชัดจากการใส่แบรนด์เนม อิสรภาพทางจิตวิญญาณทำให้คุณพอใจในความเรียบง่ายและมีความสุขคุณภาพสูงได้ด้วยตัวเอง, สิ่งนี้กลายเป็น เกราะที่แข็งแกร่งที่สุด ในการปกป้องศักดิ์ศรีและสนับสนุนความฝันของคุณในระยะยาว,

สรุปได้ว่า อิสรภาพทางจิตวิญญาณเปรียบเสมือน รากฐาน ที่ทำให้คูเมืองของคุณไม่พังทลายลงง่าย ๆ เพราะมันช่วยลดความกลัวและความต้องการยอมรับจากภายนอก เปลี่ยนให้คุณเป็นผู้ชนะที่แท้จริงในโลกที่โหดร้ายด้วยจังหวะชีวิตของตัวเองครับ,

  จะเริ่มต้นฝึกการคิดอย่างอิสระเพื่อสร้างคูเมืองทางปัญญาได้อย่างไร

 

การเริ่มต้นฝึกการคิดอย่างอิสระเพื่อสร้าง คูเมืองทางปัญญา (Intellectual Moat) ตามแนวทางของชาร์ลี มังเกอร์ สามารถทำได้ผ่านขั้นตอนสำคัญดังนี้ครับ

• ปฏิเสธ "ทางลัด" และ "ภาษีค่าโง่": ขั้นแรกคือการหยุดจ่ายเงินให้กับคอร์สเรียนราคาแพงที่สัญญาความสำเร็จอย่างรวดเร็ว เพราะปัญญาที่แท้จริงไม่มีทางลัด, มังเกอร์แนะนำให้ ปิดกระเป๋าเงินทันที เมื่อเจอใครที่อ้างว่ามีความลับในการรวยทางลัด เนื่องจากคนเหล่านี้มักขายเพียง "ภาพลวงตา" หรือ "ยาหลอก" เพื่อรักษาความวิตกกังวลของคุณเท่านั้น,
• สื่อสารกับ "สมองที่ฉลาดที่สุดในประวัติศาสตร์": แทนที่จะฟัง "กูรู" ในวิดีโอสั้น ๆ ให้คุณหันไปหา หนังสือคลาสสิกและชีวประวัติของบุคคลสำคัญ, การใช้เงินเพียงไม่กี่สิบบาทซื้อหนังสือเหล่านี้เปรียบเสมือนการได้พูดคุยกับผู้ยิ่งใหญ่ที่ล่วงลับไปแล้ว ซึ่งความคิดของพวกเขาถูกย่อส่วนไว้ในนั้น และถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดในโลก
• สร้าง "รูปแบความคิด" ของตัวเองผ่านความเจ็บปวด: การเรียนรู้ที่แท้จริงต้องอาศัยการต่อสู้กับทฤษฎีที่ยาก การคิด การฝึกฝน และการยอมรับความผิดพลาด คุณต้องใช้เวลานานในการสร้างระบบความคิดที่เป็นอิสระ โดยไม่ปล่อยให้ข้อมูลขยะหรือค่านิยมที่ผิด ๆ มายึดครองพื้นที่ทางปัญญา,
• เป็นผู้เรียนรู้ที่ "ช่างวิพากษ์วิจารณ์": คนรวยที่แท้จริงคือผู้เรียนรู้ตลอดชีวิตที่เลือกเฟ้นข้อมูลอย่างหนัก พวกเขาจะอ่านแต่หนังสือที่ดีที่สุด พูดคุยกับคนที่ฉลาดที่สุด และ ไม่ยอมใช้เงินซื้อความเห็นมือสองของผู้อื่น แต่จะเน้นการอ่านรายงานประจำปีของบริษัทหรือหนังสือพิมพ์ธุรกิจคุณภาพสูงเพื่อข้อมูลปฐมภูมิ,
• ฝึกความสันโดษเพื่อการคิดที่เฉียบแหลม: การเรียนรู้ที่จะ เพลิดเพลินกับความสันโดษ ช่วยให้คุณไม่ต้องพิสูจน์ตัวเองต่อหน้าผู้อื่น เมื่อคุณไม่ต้องการสิ่งกระตุ้นภายนอก คุณจะมีพลังในการนำเวลาที่ประหยัดได้ไปขัดเกลาทักษะและสร้างคูเมืองที่แท้จริง
• กล้าที่จะเป็น "คนนอกคอก": ในขณะที่โลกวุ่นวายกับการอวดความสำเร็จบนโซเชียลมีเดีย ให้คุณ อ่านหนังสือและขัดเกลาตัวเองอย่างเงียบ ๆ แม้จะดูเป็นเรื่องโง่ ช้า หรือน่าเบื่อในสายตาคนอื่น แต่นี่คือทางลัดที่แท้จริงสู่อิสรภาพทางปัญญาที่คนอื่นไม่สามารถขุดรีดจากคุณได้,

สรุปคือ การสร้างคูเมืองทางปัญญาเริ่มต้นจากการ ลดความปรารถนาในทางลัด และเปลี่ยนมาเป็นการ ขัดเกลาตัวเองอย่างอดทน ผ่านการอ่านและการคิดอย่างมีวิจารณญาณนั่นเองครับ,